بعد از یک غیبت نسبتا طولانی دوباره شروع میکنیم

اوردرايو چيست؟
وقتي گيربكس هاي استاندارد را در دنده بالا قرار مي دهيم نسبت بين دوران ميل لنگ و محور خروجي گيربكس يك به يك است.در جاده هاي سرازيري در صورتيكه موتور اتومبيل قدرت كافي را داشته باشد و سرعت نيز در حد معقولي باشد موتور قادر خواهد بود كه اتومبيل را با نسبت تبديل كمتر از واحد نيز به حركت در آورد.براي اين منظور در بعضي از اتومبيل ها وسيله اي بنام گيربكس اوردرايو پيش بيني شده است.
گيربكس اوردرايو يا فوق سرعت يك سيستم مكانيكي است كه بانتهاي گيربكس معمولي يا استاندارد بسته مي شود.محور خروجي گيربكس محور ورودي اوردرايو را به حركت در مي آورد.در گيربكس اوردرايو چند وسيله از جمله يك مجموعه دنده سياره اي وجود دارند كه با آنها مي توان نسبت تبديل پايين مثل 7/0
يا يك را بدست آورد.

ارزش يك اوردرايو
يكي از مزاياي مهم اوردرايو در آن است كه با استفاده از آن مي توان با ثابت نگهداشتن سرعت اتومبيل دوران موتور آنرا تا حدود 30 درصد تنزل داد طبعا كاهش دوران موتور مصرف بنزين را پايين آورده و عمر آنرا افزايش مي دهد.اوردرايو با توجه به صحت عوامل زير عمل رضايت بخشي را ارائه خواهد كرد:

1-موتور اتومبيل قدرت كافي را داشته باشد
2-سرعت اتومبيل در حد كافي باشد
3-جاده تقريبا مسطح يا سرازير باشد.

استفاده از اوردرايو به خودي خودموجب تضمين سرعت حداكثر نخواهد بود.با افزايش سرعت اتومبيل مقاومت باد به سرعت زياد مي شود.در سرعت هاي خيلي زياد مقاومت ناشي از باد را مي توان با اثر بازدارندگي در يك سربالايي شيب تند قابل قياس دانست.در اين موقع است كه ديگر نمي توان دنده بالا يا اوردرايو را يك امتياز محسوب آورد و بايستي براي كار صحيح موتور اتومبيل را به يك دنده پايين تر منتقل ساخت.


حامل پينيونهاي سياره اي
محور خروجي گيربكس استاندارد كمي بلند ساخته شده است تا بتواند با داخل شدن در محفظه اوردرايو با مكانيزم موجود در آن درگير شود.انتهاي محور خروجي گيربكس كه به صورت يك هزار خار است ، حامل سياره اي و 3 دنده پينيون واقع بر آن را بدوران در مي آورد.
حامل سياره از اين جهت با اين نام خوانده مي شود كه باعث مي شود دنده هاي پي نيون بكمك آن در يك مدار دايره اي بدور يك دنده خورشيدي مركزي حركت كنند.

دنده خورشيدي
مجموعه دنده خورشيدي بر روي محور خروجي نصب شده است.اين مجموعه در يك انتهاي خود داراي دنده هاي مارپيچي است كه با پينيونها درگير مي شودو به اين قسمت از مجموعه دنده خورشيدي گفته مي شود.
در انتهاي ديگر مجموعه يك دنده مارپيچي وجود دارد كه با دندانه هاي دنده توقف درگير است.در هنگام ضرورت مي توان دنده خورشيدي را به كمك شيطاني كه اين دنده را در محل خود متوقف ميسازد از دوران باز داشت.
بر روي مجموعه يك دسته دنده ديگر كه مشابه دندانه هاي قسمت خورشيدي آن هستند تراشيده شده اند. همچنيين بر روي مجموعه فلانچ شيار داري تراشيده شده است كه با استقرار يك ماهك در آن، مي توان مجموعه زا به طرف حامل سياره اي حركت داده و آنرا با دندانه هاي داخلي حامل درگير ساخت. وبا اين عمل مجموعه خورشيدي و حامل سياره اي را به هم قفل كرد.
لازم بتذكر است كه حتي وقتي مجموعه خورشيدي از درگيري با حامل سياره اي آزاد شده و از آن دور شده است قسمت خورشيدي آن با پينيونها در تماس دائم است.


طرز استفاده از مجموعه دنده سياره اي براي تهيه نسبت اوردرايو
وقتي شيطانك دنده توقف را از حركت باز ميدارد دنده خورشيدي نيز در محل خود متوقف مي شود. در اين حالت حامل سياره اي كه بوسيله محور خروجي گيربكس استاندارد چرخانده مي شود موجب مي شود كه پي نيونها بدور دنده خورشيدي به حركت درآيند از آنجا كه پي نيونها با دنده حلقه اي درگير هستند اين دنده با سرعتي بيشتر حامل سياره اي را بدوران در مي آورد.بطوريكه وقتي حامل سياره اي 7/0 دور بزند دنده حلقه اي يك دور كامل را خواهد زد. باين ترتيب واحد يا مجموعه دنده سياره اي موجب مي شود كه با ثابت ماندن سرعت اتومبيل دوران موتور 30 درصد تنزل پيدا كند.

وظايف ديگر مجموعه دنده سياره اي
با مجموعه دنده سياره اي مي توان گشتاور اتومبيل را افزايش يا كاهش داده و يا انتقال قدرت يك به يك را تامين نموده هم چنين از آن ميتوان براي معكوس كردن جهت دوران نيز استفاده كرد.

قفل كردن اوردرايو
در صورت عدم نياز به اوردرايو ميتوان آنرا در وضع قفل شده قرار داد.وقتي دو قسمت از مجموعه دنده سياره اي بهم قفل شوند مجموعه قادر به تغيير گشتاور يا دوران نبوده و همه آن به صورت يك واحد يكپارچه دوران خواهد كرد.
براي قفل كردن اوردرايو مي توان مجموعه خورشيدي را آنقدر به طرف حامل سياره اي حركت داد تا دندانه هاي اضافي آن با دندانه هاي داخلي حامل سياره اي درگير شوند.

وضعيت غيرفعال
اگر مجموعه خورشيدي آنقدر از حامل سياره اي دور شود كه دندانه هاي قفل كننده از حامل سياره اي آزاد شوند و در اينحال شيطانك مجموعه خورشيدي را در محل خود متوقف نسازد محور خروجي گيربكس حامل سياره اي را به حركت در خواهد آورد.از آنجا كه براي چرخاندن دنده حلقه اي كه قسمتي از محور خروجي نيز هست به گشتاور نياز است، اين دنده در محل خود ثابت مانده و در عوض پينيونها به حركت درآمده و دنده خورشيدي را در جهت معكوس بدوران در خواهند آورداين وضعيت موجب انتقال گشتاور يا حركتي به محور خروجي نشده و اتومبيل حركتي نخواهد كرد.

كلاچ غلطكي
اين كلاچ داراي يك توپي است كه سوراخ مركزي آن به صورت دندانه اي است. سطح خارجي اين توپي مسطح نبوده و بصورت چندين سطح شيب دار و پله اي ساخته شده است در فاطله بين اين توپي و طوقه خارجي چند ساچمه غلطكي فولادي قرار دارند. غلطكها بوسيله يك قفس فولادي در محل خود نگاه داشته شده اند. براي كمك به عمل اين كلاچ در آن يك فنر تدارك شده است.توپي داخلي عامل محرك و طوقه قطعه متحرك اين كلاچ است وقتي توپي بدوران درمي آيد غلطك ها بر روي سطح شيب دار حركت كرده و بين توپي و طوقه گير ميكنند و به اين ترتيب طوقه نيز وادار بدوران ميشود.حال چنانچه گشتاوري به طوقه اعمال نشود غلطك ها آزاد شده و به سمت پايين سطوح شيب دار حركت خواهند كرد و با اين عمل طوقه را آزاد خواهند نمود.دراين موقع در حاليكه سرعت دوران توپي تنزل پيدا كرده و يا احتمالا ايستاده است طوقه مي تواند بدوران خود ادامه دهد.در نتيجه توپي تنها در صورتي قادر به چرخاندن طوقه يا انتقال گشتاور به آن خواهد بود كه سرعت دورانش بزرگتر از طوقه باشد.

حسین مسلمی

بقیه در ادامه مطلب ...

دراین قسمت منبع اگزوز های اسپورت رو برای دوستان می زارم امید وارم که مرجع خوبی برای شما باشه اگه کسی از دوستان مدل جدیدی از منبع رو داشت حتما اینجا معرفی کنه تا دیگر دوستان هم استفاده کنند.

نادر جعفری